Waarom medicatieveiligheid ertoe doet
Medicijnen helpen zorgvragers om zo prettig en zelfstandig mogelijk te leven. Maar een fout is snel gemaakt: een gemiste dosis, een tablet op het verkeerde moment of een verwisseling van het medicijn.
Het medicatieproces kent veel schakels: de zorgvrager en mantelzorger, de voorschrijver, de apotheker, de zorgorganisatie en jij als zorgmedewerker. Juist die vele schakels maken het proces risicovol. Wie waarvoor verantwoordelijk is, staat beschreven in de Veilige principes in de medicatieketen (VVT). In deze blog lees je wat die principes betekenen voor jouw dagelijkse werk.
De Veilige principes in het kort
De Veilige principes zijn opgesteld door het Platform medicatieveiligheid, waarin landelijke branche-, beroeps- en cliëntenorganisaties samenwerken, zoals ActiZ, KNMP, Verenso, Zorgthuisnl, NHG en V&VN. Ze zijn ontwikkeld in 2012, aangevuld in 2016 en geactualiseerd in 2022. Ze gelden wanneer een zorgvrager het beheer van zijn medicatie geheel of gedeeltelijk heeft overgedragen aan een zorgorganisatie.
Zes stappen in het medicatieproces

Per stap beschrijven de Veilige principes wie welke taak en verantwoordelijkheid heeft. En wat in principe veilig is: voor de zorgvrager én voor jou als zorgverlener.
Hierbij de zes stappen ook nog kort op een rijtje:
- Voorschrijven
- Ter hand stellen en afleveren
- Opslag en beheer
- Gereed maken
- Toedienen en registreren
- Evaluatie
Drie uitgangspunten
- Wees je bewust van risico’s. Voorkom ze waar je kunt. Zie je een onveilige situatie, spreek dan de juiste persoon aan. Neem geen verantwoordelijkheid voor zaken buiten je eigen domein, maar bespreek dit met wie wel verantwoordelijk is of met je leidinggevende.
- Gebruik je gezond verstand. Soms geven de Veilige principes geen passend antwoord op een situatie. Weeg dan zorgvuldig af wat redelijk is. Hierbij geldt “pas toe of leg uit”. Dat houdt in: uitgangspunt is dat je de principes volgt (toepast), en wijk je ervan af, dan moet je kunnen uitleggen waarom.
- Communiceer en leg vast. Maak afspraken met elkaar en noteer ze in het zorgdossier.
Zo ondersteun je veilig in de praktijk
- Ken je rol. Weet welke stappen bij jou horen, zoals gereed maken, toedienen en registreren. Voorschrijven en afleveren liggen bij de arts en de apotheker.
- Werk bekwaam en bevoegd. Bekwaam ben je pas als je de vereiste scholing en begeleiding hebt gehad, je werkgever je bekwaam vindt én je jezelf bekwaam vindt. Voel je je niet bekwaam? Dan ben je het ook niet. Vraag hulp voordat je begint (IVM).
- Controleer vóór je toedient. Medicatie in een GDV is in de apotheek al één keer gecontroleerd. Jouw controle bij het toedienen is de tweede. Losse medicatie controleer je in principe dubbel, tenzij de apotheker het risico acceptabel klein vindt. Denk aan insulines, orale oncolytica en middelen met een smalle therapeutische breedte. Welke middelen precies dubbel gecontroleerd moeten worden, staat in de afspraken van jouw organisatie (KNMP).
- Registreer direct. Leg elke toediening meteen vast. Zo weet je collega precies wat er is gegeven.
- Betrek de zorgvrager en mantelzorger. Zij hebben een eigen rol en verantwoordelijkheid. Zijn ze daartoe in staat, dan kunnen zij bij GDV-medicatie zelfs de tweede controle doen. De informatiekaarten voor zorgprofessionals helpen je bij dat gesprek.
- Signaleer en meld. Zie je iets wat niet klopt, spreek de juiste persoon aan en meld het. Zo leert het hele team ervan.
- Maak afspraken zichtbaar. Met de Checklist Veilige principes ga je samen met ketenpartners na of de afspraken sluitend zijn.
Blijf leren
Veilig werken met medicatie is vakmanschap dat je bijhoudt. Bekwaam blijven vraagt om theorie én praktijk, en om regelmatige herhaling. Onze scholingen zijn gebaseerd op de laatste Vilans-protocollen en het toetsingskader medicatieveiligheid. Na afronding ontvang je een digitaal certificaat.
Bekijk zelf welke vorm van scholing passend is voor jou. Ben je zzp’er dan is het ook handig om bij jouw opdrachtgevers na te gaan welk beleid zij hanteren en wat zij van jou verwachten.
Scholingsaanbod Zorg voor leren op het gebied van medicatie:
| Scholing | Voor wie | Opzet | Accreditatie |
| Bijscholing Medicatie | Helpenden Plus en begeleiders | E-learning (2-3 uur) + praktijkbijeenkomst van 4 uur | 5 ODA-punten Kwaliteitsregister V&V |
| Bijscholing Medicatie | Verzorgenden IG en verpleegkundigen | E-learning (ca. 2 uur) + praktijkbijeenkomst van 4 uur | 6 accreditatiepunten Kwaliteitsregister V&V |
| E-learning Medicatie (2 modules) | Helpenden Plus en begeleiders | Medicatie aanreiken + Medicatie toedienen, ca. 2 uur per module | 4 ODA-punten Kwaliteitsregister V&V |
| E-learning Medicatie (2 modules) | Verzorgenden IG en verpleegkundigen | Medicatieveiligheid + Medicatie toedienen, ca. 2 uur per module | 4 accreditatiepunten Kwaliteitsregister V&V |
Wil je ook oefenen met toedieningsvormen? Kies een bijscholing met praktijkbijeenkomst. In een kleine groep van maximaal 8 deelnemers werk je met een ervaren trainer aan herkenbare praktijksituaties.
Liever direct en in je eigen tempo? Kies de e-learning. Na het bestellen staat je module meteen voor je klaar, op je computer, tablet of smartphone.
Kies de scholing die bij jou past en houd je kennis up-to-date.






