Wereld Alzheimerdag | 21 september

Wereld AlzheimerdagDe Wereld Gezondheid Organisatie (WHO) heeft 21 september uitgeroepen tot Wereld Alzheimerdag.

Deze internationale dag alarmeert overheden en beleidsbepalers over dementie als een ernstige gezondheidskwestie omdat de wereld vergrijst.

Dementie is de naam voor een combinatie van symptomen (een syndroom), waarbij de hersenen informatie niet meer goed kunnen verwerken. Iemand die aan dementie lijdt, wordt langzaam maar zeker afhankelijk van de zorg van anderen. Dementie is een verzamelnaam voor ruim vijftig ziektes. De meest voorkomende vormen van dementie zijn de ziekte van Alzheimer, vasculaire dementie, frontotemporale dementie (FTD) en Lewy body dementie. Alzheimer is hiervan de meest bekende.

Nederland telt op dit moment ruim 270.000 mensen met dementie. Door de vergrijzing en het ouder worden van de bevolking stijgt dit aantal in de toekomst explosief.  Naar verwachting zal in 2040 ruim een half miljoen mensen lijden aan dementie. Dementie komt veel voor bij ouderen, maar ook op jongere leeftijd kunnen mensen dementie krijgen. Naar schatting zijn er in Nederland 12.000 mensen met dementie die jonger zijn dan 65 jaar. Over dementie op jonge leeftijd kun je HIER meer lezen.

Auguste Deter

Auguste Deter, de eerste persoon met de diagnose Alzheimer

Alois Alzheimer

Alois Alzheimer, 14 juni 1864 – 15 december 1915

De ziekte Alzheimer is in 1910 vernoemd naar de Duitse arts Alois Alzheimer (14 juni 1864 – 19 december 1915). Hij beschreef in 1906 het ziektebeeld van zijn patiënte Auguste Deter. Er waren bij haar al langer symptomen van dementie zichtbaar. Toen haar man Karl niet meer goe voor haar kon zorgen is ze in 1901 opgenomen in een instituut in Frankfurt. Daar werd Auguste onderzocht door Alois Alzheimer. Na haar overlijden in 1906 – op 56-jarige leeftijd – onderzocht Alzheimer haar hersenen. Naast atrofie (het verschrompelen van de hersenen) vond hij zogenoemde plaques (eiwitafzettingen) en tangles (kronkels), die nog steeds als karakteristiek gelden voor de naar hem vernoemde ziekte.

Wil je meer weten over dementie? Hieronder tref je interessante links.

Stichting Alzheimer Nederland

Dementie.nl

Hersenstichting

Alzheimer Experience | Martha Flora

Dementia

Kennisbundel dementie Vilans


 

 

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Haptonomie en weerstand bij dementie

Inga Mol

Inga Mol

Haptonomie en weerstand bij dementie

Door: Inga Mol

De taal en dementie

Bij bewoners of cliënten met dementie is de gesproken taal meestal niet meer een betrouwbaar communicatiemiddel. De bewoner begrijpt de woorden niet of reageert niet op woorden.

De taal van het lichaam, via aanraking en beweging, wordt bij de verzorging van mensen met dementie heel erg belangrijk. Het is de primaire taal van mensen. En voor zorgverleners is het kunnen spreken en verstaan van deze taal van groot belang om toegang te krijgen tot hun bewoners en om weerstand te voorkomen.

Die taal zit in jouw eigen wijze van aanraken en bewegen van en met de bewoner. Daarmee kun je leren spreken. Je kunt leren hoe je fysiek een boodschap kunt overdragen. Met je aanraking kun je ook voelend leren luisteren. Heel veel zorgverleners gebruiken dit maar nog niet altijd bewust.

Voorkomen van weerstand bij bewoners met dementie

Haptonomie betekent tastend en voelend. Bij mensen met dementie kun je vaak zien dat zij meer naar binnen gericht zijn en de naderende hulpverlener niet aan voelen komen. Hierdoor kan schrik ontstaan wanneer je daar niet op hebt gelet. Na het naderen van de bewoner is het belangrijk dat je zelf weet wat je vraagt. Als je de bewoner bijvoorbeeld wilt laten opstaan, dan moet je weten hoe die beweging in elkaar zit. Anders doet de handeling pijn en begrijpt de bewoner niet wat jou bedoeling is. Pijn en onbegrip leiden tot weerstand en mogelijk tot agressie. Ook van grote invloed is hoe je de ander aanraakt zodat er geen angst ontstaat. Als gevolg van angst kunnen mensen met dementie reageren met vechten, vluchten of bevriezen. Deze drie angstreacties zijn waarneembaar in het lichaam als het samenballen van spieren, het verslappen van spieren en het verstarren van spieren. Een open aanraking (zonder gebruik van duimen) roept dit gevoel en deze spierreacties meestal niet op. Bij een open aanraking nodig je de bewoner met dementie uit tot zelf bewegen.

Haptonomie en weerstand bij dementieBewegen met een bewoner met dementie

Niet alleen de aanraking is taal, ook de manier waarop je met de bewoner beweegt. Het gebruik van armkracht (waarbij jij stil blijft staan) roept het gevoel op geduwd of getrokken te worden. Dit kan weerstand oproepen bij de bewoner en voor jou wordt het werk zwaarder en gevaarlijker. Wanneer je echter leert om bewegingen te vragen door zelf te bewegen, dan ervaart de bewoner dat als een uitnodiging om zelf zijn spieren aan te spannen. Je vraagt een beweging niet door te duwen maar door zelf de gewenste beweging te maken. Als de bewoner totaal niet reageert op een beweging van jou, dan zoek je een verplaatsingstechniek waarbij je je eigen gewicht gaat gebruiken of is het tijd om hulpmiddelen te gaan gebruiken. Met of zonder hulpmiddelen, het blijft altijd belangrijk om te letten op het bewegingstempo van de bewoner. Ook hiermee kun je heel veel angst en weerstand voorkomen.

Haptonomisch werken leer je vooral in de praktijk, door zelf te gaan voelen. Bovenstaande uitgangspunten kunnen je hierbij helpen. Veel succes!

Wil je meer weten? Inga Mol verzorgt ook trainingen. Lees meer over de training ‘Haptonomie en het voorkomen van weerstand bij dementie’ of ga direct naar de bijscholingsagenda.


 

Wereld Alzheimer dag

Wereld Alzheimer dag; jaarlijks op 21 september

Wereld Alzheimer Dag is een initiatief van de overkoepelende organisatie Alzheimer’s Disease International (ADI). Op of rond deze dag wordt in heel de wereld aandacht gevraagd voor de ziekte dementie en de impact van deze ziekte voor de persoon zelf en voor zijn/haar naasten. De termen dementie en Alzheimer worden wel eens door elkaar gehaald. Hieronder een korte toelichting.

Dementie en Alzheimer

Dementie is een verzamelnaam voor ruim vijftig ziektes, zoals de ziekte van Alzheimer en vasculaire dementie. Al deze ziektes leiden tot een geleidelijke achteruitgang van het mentale functioneren. De ziekte van Alzheimer is met 70% de meest voorkomende vorm van dementie. Het begint vaak sluipend met stoornissen in het geheugen. Naarmate de ziekte vordert verliest iemand steeds meer vaardigheden en raakt uiteindelijk volledig afhankelijk van anderen. Onderzoekers denken dat eiwitophopingen in de zenuwcellen van de hersenen de oorzaak zijn.

Symptomen

In het algemeen kost alles waar je het hoofd bij moet houden meer inspanning: een gesprek volgen, plannen maken, dingen op een rijtje zetten, problemen oplossen en beslissingen nemen. Daarnaast is er vaak moeite met:

  • het leren van nieuwe informatie, het onthouden van wat er net gezien of gehoord is. Uiteindelijk verdwijnt ook de kennis die al langere tijd in het geheugen zat;
  • de oriëntatie. Zowel in tijd (niet meer weten welke dag, maand of jaar het is) als in plaats (niet goed meer weten waar je bent);
  • het gebruiken en begrijpen van taal (afasie);
  • het herkennen van voorwerpen en geluiden om je heen en waar ze voor dienen (agnosie);
  • het uitvoeren van handelingen; meestal is er moeite met de volgorde van de handelingen om tot iets te komen (apraxie);
  • het denken en het beoordelen van situaties.

Naast deze stoornissen kunnen er ook veranderingen in het karakter ontstaan. Iemand wordt achterdochtig, onrustig of agressief. Daarentegen kan iemand ook juist lustelozer (apathie) worden. Daarbij kan de stemming snel omslaan. Het tempo waarin de ziekte zich manifesteert is zeer wisselend. Bij sommige mensen met alzheimer kan de achteruitgang heel snel verlopen, terwijl anderen nog jarenlang een relatief gewoon leven kunnen leiden.

Alzheimer Nederland vraagt rondom Wereld Alzheimer Dag via de landelijke media aandacht voor dementie. Daarnaast organiseren de 51 regionale afdelingen van Alzheimer Nederland allerlei activiteiten, vaak voor een breed publiek.

Het thema van Wereld Alzheimer Dag 2015 is de Dementievriendelijke Samenleving

In het kader van Wereld Alzheimer dag, staan wij ook graag stil bij dit onderwerp. Hieronder een filmpje en tot slot een gedicht.

Filmpje

Jan Dirk Schutter was eigenaar van een akkerbouwbedrijf. Hij is 6 jaar geleden getrouwd met Finny. Ze zijn beiden 72 jaar. Finny heeft als bedrijfsleider in de horeca een actief leven geleid. Jan Dirk heeft geen kinderen, Finny heeft een dochter uit een vorig huwelijk. Bij Jan Dirk is 8 maanden geleden de diagnose dementie gesteld. Daarnaast is hij Parkinson patiënt en heeft hij ernstig hartfalen. Hij gaat zienderogen achteruit. Jan Dirk gaat een paar dagen per week naar de dagopvang van een verzorgingshuis.

http://https://www.youtube.com/watch?v=MJcM0otn45s

Gedicht

Ik ben net vier
En ik schrijf mijn naam
heel groot voor oma
op papier

Oma is blij, ze houdt mij vast
Ze knuffelt mij
‘Kan jij al schrijven dan?’
zegt zij verrast

Ik ben al zeven
Oma komt
Ik geef een tekening
en heb heel groot haar naam geschreven

Oma is blij, en houdt mij vast
Ze knuffelt mij
‘Kan jij al schrijven dan?’
zegt zij verrast

Ik ben al tien
en ga bij oma op bezoek
Ze vraagt me hoe ik heet
en ik zeg ‘Roos’
Ik weet dat zij mijn naam vergeet

Ik schrijf mijn naam
Ik schrijf hem mooi gekruld
en oma leest vóór wie ik ben
Ik luister met geduld

Nu ben ik groot
Ze vraagt al heel lang niet meer wie ik ben
maar ze weet voor eeuwig dat ik schrijven kan
Tot in haar dood.

Liesbeth en Roos Collard


Bronnen:

Alzheimer Nederland